Velike njemačke korporacije i globalni industrijski brendovi sve masovnije sele proizvodnju u Srbiju i Mađarsku, od auto-dijelova i elektronike do hemijske industrije, privučeni povoljnijom političkom i ekonomskom klimom za investitore, piše njemački list Berliner Zeitung.
Prema navodima lista, njemačke kompanije sve češće zatvaraju pogone u matičnoj zemlji, dok istovremeno grade najsavremenije fabrike u srednjoj i jugoistočnoj Evropi.
Fabrike se gase u Njemačkoj, a grade u regionu
Proizvodna postrojenja se zatvaraju u više njemačkih regija, uključujući Cvikau, dijelove Saksonije i Švebiš Gmünd u Baden-Virtembergu, dok se nove fabrike otvaraju u:
-
Debrecinu i Kečkemetu (Mađarska)
-
Novom Sadu, Pančevu, Subotici i Kaću (Srbija)
Njemački investitori, kako navodi list, sve češće biraju sredine u kojima državna politika ima više sluha za potrebe industrije.
Zašto Srbija i Mađarska postaju industrijski magnet
Stručnjaci ističu nekoliko ključnih razloga zbog kojih ove dvije zemlje postaju sve atraktivnije:
-
kvalifikovana radna snaga uz konkurentne plate
-
dobri univerziteti i tehničko obrazovanje
-
niski porezi i finansijski podsticaji
-
aktivna ekonomska politika usmjerena na privlačenje stranih investicija
Posebno se ističe Srbija, koja je u posljednjoj deceniji prošla transformaciju iz pretežno poljoprivredne zemlje u važan dio evropskih industrijskih lanaca snabdijevanja, iako nije članica Evropske unije.
Velike investicije i hiljade novih radnih mjesta u Srbiji
Berliner Zeitung navodi niz konkretnih primjera njemačkih ulaganja u Srbiji:
-
Continental je u februaru 2023. otvorio modernu fabriku elektronike u Kaću kod Novog Sada
-
investicija: oko 150 miliona eura
-
površina: 30.000 m²
-
zaposleno: oko 1.500 radnika
-
-
ZF od 2019. ima fabriku u Pančevu, gdje proizvodi elektromotore i komponente za mjenjače, a kasnije je proširio proizvodnju na elektroniku za hibridna vozila
-
Boysen, specijalista za izduvne sisteme, otvorio je 2021. najveću fabriku u inostranstvu u Subotici
-
ulaganje: 65 miliona eura
-
zaposleno: oko 500 radnika
-
proizvodi: kompletni izduvni sistemi za Mercedes i Audi
-
Slobodna trgovina kao ključna prednost Srbije
Jedna od najvećih prednosti Srbije, prema pisanju lista, jeste mreža sporazuma o slobodnoj trgovini. Srbija ima sporazume sa:
-
Evropskom unijom
-
Evroazijskom unijom
-
Turskom
-
Velikom Britanijom
-
Kinom (od oktobra 2023.)
Zahvaljujući tome, roba proizvedena u Srbiji može se bez carina izvoziti na tržišta sa oko 2,7 milijardi potrošača. Dodatnu pogodnost predstavljaju bescarinske zone, u kojima kompanije imaju poreske olakšice i bescarinski uvoz opreme i materijala.
Njemačka gubi industrijsku konkurentnost
S druge strane, Njemačka se suočava s rastućim problemima. Visoki troškovi rada i energije, složena birokratija i spori administrativni procesi čine proizvodnju sve manje isplativom.
Barbara Kolmann iz Njemačko-mađarske industrijske i trgovinske komore govori o investicionom bumu u Mađarskoj, dok Marko Graf, direktor Industrijske i trgovinske komore Osnabrika, otvoreno kritikuje stanje u Njemačkoj.
– Investitori se u Njemačkoj rijetko dočekuju raširenih ruku. Birokratija ih koči već u početnoj fazi, dok se u Mađarskoj i Srbiji procedure ubrzavaju, a problemi rješavaju pragmatično – navodi Graf.
Istočna Evropa preuzima primat u industriji
List upozorava da bi dalji pad industrijske aktivnosti u Njemačkoj mogao dovesti do odlaska mladih i kvalifikovanih radnika, podsjećajući na devedesete godine i deindustrijalizaciju istočne Njemačke nakon ujedinjenja.
Istovremeno, region između Budimpešte i Beograda sve više se profilira kao novi industrijski centar. Kineski proizvođač električnih automobila BYD gradi svoju prvu evropsku fabriku u Segedinu, dok modernizacija željezničke pruge Beograd–Budimpešta dodatno jača logističke veze.
Već 2022. godine petina ukupnog izvoza Srbije dolazila je iz automobilske industrije, a njemačke kompanije sve češće ističu visoku produktivnost i stručnost lokalne radne snage.
ZF je 2023. otvorio i razvojni centar u Novom Sadu, u kojem 150 inženjera radi na električnim pogonima nove generacije, što pokazuje da se istraživanje i razvoj sve više sele iz Njemačke u Srbiju.
Zaključak: Istočna Evropa u prednosti
Kombinacija nižih troškova, finansijskih podsticaja i dugoročnog planiranja trenutno navodi njemačke industrijske lidere da prednost daju istočnoj Evropi u odnosu na Njemačku, zaključuje Berliner Zeitung.