Nakon što je ove sedmice ugašena proizvodnja u Koksari iz Lukavca, veliki problemi će nastati u Željeznicama Federacije BiH.
Saradnja Željeznica FBiH (ŽFBiH) i Koksare u Lukavcu (bivši GIKIL) predstavljala je jedno od najdugovječnijih i najvažnijih industrijskih partnerstava u Bosni i Hercegovini, koje je trajalo 74 godine.
Generacije željezničara osiguravale su prevoz sirovina i gotovih proizvoda za koksaru u Lukavcu, još od njenog osnivanja 1952. godine.
Saradnja započeta u bivšem društvenom sistemu, kada su željezničari djelovali pod okriljem Jugoslovenskih željeznica i Direkcije željeznica Sarajevo, a GIKIL pod nazivom Koksno-hemijski kombinat (KHK) Lukavac, prirodno je nastavljena i sa promjenom društvenog uređenja 90-tih godina.
Koksara bila jedan od ključnih partnera
Kao jedan od najvećih izvoznika u BiH, GIKIL je godinama bio najveći strateški partner i komitent ŽFBiH, Gašenje koksare predstavlja direktan i snažan udar na prihode i samu organizaciju transporta Željeznica FBiH.
– Koksara je bila jedan od naših najvećih klijenata, sa učešćem od 25 do 30 posto u ukupnim prihodima od usluga transporta roba. Gubitak prihoda na godišnjem nivou procjenjuje se na iznos između 20 i 25 miliona konvertibilnih maraka. Od navedenog iznosa, oko 5 miliona KM gubitka direktno će se odraziti i na poslovanje Željeznica Republike Srpske – naveli su iz Željeznica FBiH.
Željeznice FBiH će djelimično kompenzirati ovaj gubitak kroz transport koksa iz Luke Ploče prema Novoj Željezari u Zenici. Međutim, ovi prihodi će biti značajno manji u odnosu na one koje je osiguravala domaća koksara.
Potrebne izmjene zakona
Pored ovih kratkoročnih mjera, fokus u narednom periodu biće na održavanju likvidnosti preduzeća i nastojanju da se na željeznicu vrate tereti koji su zadnjih 10 godina neopravdano prešli na drumski saobraćaj.
Kao dodatne mjere stabilizacije u ŽFBiH očekuju usvajanje zakona o prevozu opasnih materija, kao i usvajanje inicijative za namjensko izdvajanje iz akciza za željeznicu.
Dugoročni opstanak Željeznica FBiH zavisi od redefinisanja uloge željeznica uz podršku svih nivoa vlasti i akademske zajednice.
Trenutni model nije održiv
– Željeznice su projektovane kao “krvotok” primarno velikih industrijskih sistema, a gašenje ključnih partnera čini trenutni model poslovanja neodrživim – navode iz ovog javnog preduzeća.
Reforma sistema, uključujući modernizaciju i prilagođavanje novim tržišnim okolnostima, više nije stvar izbora već jedini put kako bi se osigurala dugoročna održivost željezničkog saobraćaja kao ključnog faktora stabilnosti bh. ekonomije.
– Pored unutarnjih reformi, pred nama je ključni period za stabilizaciju sistema i sprovođenja hitnih reformi i u zakonskoj regulativi koje moraju obezbijediti dugoročnu održivost sistema. Gašenje Koksare Lukavac predstavlja svojevrsni okidač koji nas prisiljava da sistem, koji je decenijama bio zapušten, transformišemo u moderan i održiv servis svih građana i privrede – zaključuju iz Željeznica FBiH.
