Pomoć Evropske unije Zapadnom Balkanu od devet milijardi eura, predviđena ekonomskim investicionim planom Evropske komisije, plus najavljenih 3,3 milijarde za borbu protiv pandemije, ima potencijal da privuče još 20 milijardi eura investicija, ocjenjuje rukovodstvo Regionalnog savjeta za saradnju (RSS).
– Kada sve seberemo, dolazi se do cifre od 32,3 milijarde eura, što bi bio ogroman podsticaj, jer čini skoro 30 posto BDP-a regiona vrijednog 100 milijardi eura – navodi se u analitičkom tekstu objavljenom na veb stranici RSS-a, koji potpisuju generalna sekretarka te organizacije Majlinda Bregu i njena zamjenica Tanja Miščević.
Plan je, kako ističu, veoma konkretan – ulaganje u održiv transport (puteve i željeznice, povezivanje glavnih gradova regiona), u čistu energiju, životnu sredinu i klimu, digitalnu budućnost i ljudske kapacitete, ali i jačanje privatnog sektora i povećanje investicija.
Turizam najteže pogođen
Na kraju, ali ne i manje važno, plan poziva na izgradnju zajedničkog regionalnog tržišta, što će premostiti ekonomski jaz između ekonomija Zapadnog Balkana i Evropske unije, napominje se u tekstu.
Čelnice RSS-a takođe upozoravaju da će zbog pandemije “Covida-19”, prema nekim procjenama, Zapadni Balkan imati najgoru recesiju u posljednje dvije decenije od minus 5,1 posto.
– Slab kapacitet zdravstva, veliko oslanjanje na kretanje kapitala i, u nekim slučajevima, velika zavisnost od turizma pogoršat će razmjere i trajanje pada ekonomske aktivnosti u regionu – piše u tekstu i podsjeća da su neke ekonomije regiona u drugom kvartalu imale pad BDP-a od 20 posto, što je u velikoj mjeri posljedica kolapsa turizma (Crna Gora), prenosi Tanjug.
Ipak, autorke napominju da ima i dobrih vijesti, s obzirom na to da se očekuje oporavak rasta u regionu od 3,4 posto iduće godine.
Povodom šteta koje je regionalnoj ekonomiji nanijela pandemija, u analizi se navodi da je pad direktnih stranih investicija u 2020. već dostigao 40 posto i da deficit tekućeg računa cijelog regiona iznosi šest posto BDP-a, što je najviše u posljednjih pet godina.
Takođe se ističe da su mladi naročito teško pogođeni, da je njihova nezaposlenost porasla za 27 posto na skoro 800.000 osoba, dok je nezaposlenost žena dostigla 53 posto. Ukupna nezaposlenost u regionu je, dodaje se, samo od marta do jula porasla u proseku za 15 posto.
Jača integracija tržišta
Povodom udara pandemije na turistički sektor, konstatuje se da je šest ekonomija Zapadnog Balkana zabilježilo pad dolaska stranih gostiju od 75 posto u prvoj polovini 2020. u odnosu prošlu godinu, i da će za povratak na nivo prije korona krize biti potrebne tri do četiri godine.
Izlaz iz trenutne situacije moguć je, kažu, udruženim radom na ostvarivanju zajedničkih ciljeva, gde Bregu i Miščević ističu kao prioritet Program zajedničkog regionalnog tržišta od 2021. do 2024, koji čine ciljane aktivnosti u četiri ključne oblasti – sloboda kretanja robe, usluga, kapitala i ljudi, uključujući međusektorske mere, kao što su zeleni koridori.
– Prema studiji Svjetske banke, ovakva jača integracija tržišta Zapadnog Balkana mogla bi regionu doneti dodatnih 6,2 posto rasta BDP-a – podsjeća se u analizi.
Takođe se navodi potreba usklađivanja investicionih politika regiona sa evropskim standardima i dobrim međunarodnim praksama, promocija regiona stranim i investitorima sa zapadnog Balkana, razvoj regionalnog digitalnog prostora i njegova inegracija u panevropsko digitalno tržište i konačno, kao i realizacija zelenog programa RSS-a.
– U praksi to znači bolje puteve i željeznice, više boljih poslova, zdravu konkurenciju, čistiji vazduh, rijeke… U ovakvim vremenima, čvršća saradnja dobija još veći značaj – zaključuje se u tekstu.