Ko je bio najbogatiji Srbin u istoriji pitanje je koje često izaziva rasprave među ekonomistima i historičarima. Ipak, prema brojnim medijskim napisima i procjenama koje se posljednjih godina pojavljuju u javnosti, tu titulu mnogi pripisuju industrijalcu i inženjeru Milošu Savčiću.
Savčić je bio jedan od najuticajnijih privrednika u Srbiji i Kraljevini Jugoslaviji u prvoj polovini 20. vijeka. Prema pojedinim procjenama, vrijednost njegove imovine kada bi se preračunala u današnje cijene mogla bi dostići i oko 17 milijardi dolara.
Industrijalac koji je oblikovao privredu
Miloš Savčić (1865–1941) bio je inženjer, industrijalac i političar. Osim što je bio uspješan biznismen, obavljao je i funkciju gradonačelnika Beograda krajem dvadesetih godina prošlog vijeka.
Njegov poslovni uticaj bio je izuzetno širok. Investirao je u rudarstvo, bankarstvo, industriju i nekretnine, a učestvovao je i u razvoju velikih infrastrukturnih projekata.
Upravo zbog širine njegovih ulaganja mnogi ga danas nazivaju i “srpskim Rokfelerom” tog vremena.
Šta je sve posjedovao
Njegova imovina prije Drugog svjetskog rata bila je toliko ogromna da je obuhvatala čitave privredne grane, a ne samo pojedinačne zgrade. Evo detaljnog pregleda onoga što je posedovao i izgradio, prema različitim izvorima:
1. Nekretnine i zemljište (Danas elitni dijelovi Beograda)
Najveći dio današnjeg elitnog naselja Dedinje nekada je bilo vlasništvo Miloša Savčića.
-
Vila u Užičkoj 15: Savčić je na ovom placu (površine 10.000 m²) podigao porodičnu vilu. Nakon rata, vila je oduzeta, u nju se uselio Josip Broz Tito, a kasnije Slobodan Milošević.
-
Plac za “Kuću cveća”: Zemljište na kojem se danas nalazi Muzej Jugoslavije i Titov grob pripadalo je porodici Savčić.
-
Dvor na Dedinju: On je bio ključni čovjek koji je isušio močvare na Dedinju i pripremio teren za izgradnju Belog dvora za kraljevsku porodicu Karađorđević.
2. Industrija i rudarstvo
Njegova moć ležala je u sirovinama. Bio je “srpski Rokfeler” onog vremena. Navodno je posjedovao 260 rudnih polja u Srbiji:
-
Rudnik Trepča: Savčić je bio jedan od ključnih investitora i suvlasnika prije nego što je udio prodat Englezima.
-
Rudnik “Ravanica”: Posjedovao je jedan od najvećih rudnika uglja koji je snabdijevao fabriku šećera i beogradsku industriju.
-
Prometna banka: Bio je osnivač i predsjednik upravnog odbora banke koja je finansirala gotovo sve velike projekte u zemlji.
-
Fabrika vagona i čelika: Bio je vlasnik fabrika u Smederevu i Kruševcu (današnji “14. oktobar”).
3. Infrastrukturni podvizi
Savčić je bio inženjerski genije koji je direktno uticao na izgled grada:
-
Beogradska klanica: Izgradio je modernu klanicu (danas kod Pančevačkog mosta) sa najsavremenijom opremom tog vremena, čime je Srbija mogla da izvozi meso u cijelu Evropu.
-
Prva hladnjača u Srbiji: Omogućio je očuvanje hrane i stabilan izvoz poljoprivrednih proizvoda.
-
Vodovod i kanalizacija: Kao gradonačelnik (1929–1930), reorganizovao je komunalni sistem Beograda, što je bio temelj za rast grada u milionsku prestonicu.
Oduzeta imovina porodice, borba traje i danas
Kada je Njemačka okupirala Beograd 1941. godine, nacisti su Savčića i njegovu porodicu odmah izbacili iz vile u Užičkoj jer im je trebala najljepša i najsigurnija kuća u gradu za njihovu komandu. Nažalost, Savčić je ubrzo nakon toga preminuo u bijedi u Starom dvoru, gdje mu je privremeno bilo dozvoljeno da boravi.
Njegova porodica i danas vodi pravnu borbu za restituciju (povraćaj) ove imovine, koja se procenjuje na milijarde dolara.
Iako je teško precizno izračunati vrijednost njegovog bogatstva, Miloš Savčić i danas se često spominje kao jedan od najbogatijih i najuticajnijih srpskih industrijalaca u istoriji, čije su investicije imale veliki uticaj na razvoj privrede i urbanog prostora u prvoj polovini 20. vijeka.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba
