Reforma platnog prometa u BiH omogućila je ubrzani razvoj bankarskog tržišta i širenje ponude bankarskih usluga za krajnje korisnike, od kojih mnoge bez ove reforme ne bi bile ni moguće, a novi platni sistem sa sobom je donio višestruke prednosti, saopšteno je iz Centralne banke BiH.
U saopštenju je navedeno da se prednosti novog platnog sistema ogledaju u brzini, jer se svaka transakcija između bilo koje dvije komercijalne banke na teritoriji BiH završava u realnom vremenu ili u okviru istog radnog dana.
“Pouzdanost – od 5. januara 2001. godine, kada su uspostavljeni platni sistemi Centralne banke i kada je tadašnja ABS banka uradila prvu transakciju, do danas izvršeno je više od 622,9 miliona transakcija ukupne vrijednosti više od 1.362 milijarde KM”, istaknuto je u saopštenju.
Iz Centralne banke navode da su platni sistemi, čak i u periodima stanja prirodne nesreće, poput poplava u 2014. godini ili aktuelne pandemije virusa korona, funkcionisali bez zastoja i problema.
Novi platni sistem donio je i jačanje finansijske discipline, jer su u okviru svog razvoja platnih sistema tokom godina uvedene i dodatne funkcionalnosti, poput platforme za međubankarsko tržište novca, sistema poravnanja međunarodnih plaćanja sa Srbijom, Centralni registar kredita pravnih i fizičkih lica i Jedinstveni registar računa poslovnih subjekata.
“Postojanje registara omogućilo je jačanje finansijske discipline, smanjenje mogućnosti prevara, te je dalo značajan doprinos ispunjavanju obaveza BiH na aktivnostima sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma”, navode iz Centralne banke.
Od prvog radnog dana u okviru platnih sistema uspješno i stabilno funkcionišu sistem bruto poravnanja u realnom vremenu /BPRV/ – za plaćanja preko 10.000 KM i žirokliring sistem za transakcije u iznosu jednakom ili manjem od 10.000 KM.
“Tokom godina, sistem se kontinuirano dograđuje radi ispunjavanja svih neophodnih tehnoloških i bezbjednosnih standarda, a najveći iskorak je napravljen u 2019. godini, kada je žirokliring sistem usklađen sa načinom rada u EU, te je na taj način stvorena pretpostavka za bržu integraciju platnih sistema Centralne banke i učesnika u tokove EU”, naglašeno je u saopštenju.
Iz Centralne banke podsjećaju da se sutra navršava 20 godina od uspostavljanja platnih sistema Centralne banke, te da se to odvijalo u okviru reforme platnog prometa, koja se smatra jednom od najuspješnijih reformi u BiH.
“Proces uspostavljanja platnih sistema Centralne banke podrazumijevao je potpunu transformaciju obavljanja unutrašnjeg platnog prometa u BiH, odnosno prenošenje platnog prometa iz zavoda za platni promet na komercijalne banke, čime su zavodi za platni promet prestali da postoje”, ističu iz Centralne banke BiH.
Konsenzusom svih relevantnih institucija u BiH odlučeno je da se sprovede reforma platnog prometa, s ciljem povećanja konkurentnosti, efikasnosti, brzine obavljanja transakcija i smanjenja troškova.
Reforma je podrazumijevala da nosioci platnog prometa, umjesto zavoda, budu komercijalne banke sa dozvolama za obavljanje poslova platnog prometa i Centralna banka, čija je obaveza bila uspostavljanje platnih i obračunskih sistema koji će omogućavati tok transakcije.
Centralna banka posebno zahvaljuje Američkoj agenciji za međunarodni razvoj, koja je bila ključni partner u uspostavljanju platnih sistema, te pomogla i uspostavljanje registara u Banci.
