Šta Bosna i Hercegovina može naučiti od velike tranzicije koju je prošla Rumunija
Rumunija se sve ozbiljnije profilira kao ozbiljan kandidat da postane nova tehnološka i industrijska sila kontinenta. Rumunija već godinama ulazi pod radar globalnih kompanija koje traže kompetentnu radnu snagu, dobru digitalnu infrastrukturu i tržište koje ima kapacitet za rast.
Prema najnovijim podacima, broj stručnjaka u IT-sektoru učetverostručen je u posljednjoj deceniji, dok kompanije odlično kotiraju u izvozu softverskih rješenja i usluga. Na primjer, procjenjuje se da IT i ICT sektori u Rumuniji u 2025. godini premašuju vrijednost od oko 1,3 milijarde dolara, uz trend da u narednim godinama čine značajan udio u BDP-u.
Gradovi poput Kluž-Napoka, Temišvara i, naravno, glavnog grada Bukurešta, pretvaraju se u tehnološke hubove gdje multinacionalne kompanije otvaraju razvojne centre, a lokalni startup-ekosistemi privlače investicije.
Veliki broj poznatih kompanija
U Rumuniji danas posluju brojne globalne korporacije iz sektora IT i ICT, koje su ovdje otvorile razvojne, inženjerske i proizvodne centre. Među njima su IBM, Microsoft, Oracle, Amazon, HP, Ericsson, Intel, Dell i Huawei, ali i evropski giganti poput Bosch, Continental, Siemens i Capgemini.
Ove kompanije zapošljavaju desetine hiljada stručnjaka, a samo u Bukureštu i Klužu posluje više od 200 multinacionalnih IT firmi koje izvoze softverska rješenja širom svijeta.
Njihovo prisustvo učinilo je Rumuniju jednim od najvažnijih outsourcing i nearshoring čvorišta u Evropi, ali i tržištem koje sve više razvija vlastite tehnološke proizvode i patente.
Strateški položaj i industrijska evolucija
Osim “mekih” segmenata poput IT-a i digitalnih usluga, Rumunija bilježi rast i u proizvodnim industrijama. Zahvaljujući članstvu u EU i svojom geografskom pozicijom – na raskršću Balkana, Crnog mora i centralno-istočne Evrope – postaje meta za investitore koji žele fabrike bliže tržištu EU.
Jedan od dobrih primjera je ugovor s njemačkim Rheinmetallom o izgradnji tvornice za proizvodnju baruta u vrijednosti od 535 miliona eura, što pokazuje da Rumunija nije više samo “outsourcing destinacija”, nego i mjesto za ozbiljnu industrijsku proizvodnju.
Šta to znači za Bosnu i Hercegovinu i region?
Za zemlje zapadnog Balkana – među koje spada i Bosna i Hercegovina – Rumunija može biti i inspiracija i “primjer iz susjedstva”. Prvo, ukazuje da je moguće započeti višegodišnji prelazak iz ekonomije zasnovane na niskim troškovima rada u model s višom dodanom vrijednošću i tehnološkom razvojnom komponentom.
Drugo, daje signal da mnogi procesi – istraživanje, razvoj, proizvodnja – mogu ostati u bližoj geografskoj zoni.
Treće, Rumunija još uvijek nudi niže troškove rada i više rastuću ekonomiju nego Velika Britanija ili Njemačka, što može biti poruka i za investitore koji traže “next-door” lokacije.
Temelji za dugoročni razvoj
Rumunija nije postala “nova Njemačka” – još ne. Ali ono što radi jeste da postavlja temelje za dugoročnu transformaciju: od tranzicionog tržišta prema modernoj, visokotehnološkoj i industrijski snažnoj ekonomiji.
S rastućom ekspertizom u ICT-u, sve većom proizvodnjom i poticajnim uslovima za ulagače, Rumunija sve glasnije govori o sebi kao o destinaciji budućnosti. Za region – i za Bosnu i Hercegovinu – ovo je prilika da uči, spoji svoje potencijale i možda planira vlastiti “skok” po uzoru na Rumuniju.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba