ALTA grupa srbijanskog biznismena Davora Macure sredinom oktobra završila je jednu od svojih najvećih akvizicija – preuzimanje trgovačkih lanaca Idea, Roda i Mercator u Srbiji. Samo 17 dana kasnije, ALTA banka ostala je bez dozvole za rad, što je otvorilo nova pitanja o poslovnoj ekspanziji ove grupacije i budućnosti njenih velikih ulaganja.
Odmah treba naglasiti da ALTA banka i ALTA grupa nisu isto. Banka je zasebna pravna osoba unutar šireg poslovnog sistema, pa oduzimanje dozvole za njen rad ne znači automatski da će se problemi prenijeti na ostale kompanije, niti da je ugrožen nastavak poslovanja trgovačkih lanaca Idea, Roda i Mercator.
Veliki gubici i obaveze
Međutim, činjenica da su banka i trgovački sistem povezani kroz istu poslovnu grupaciju otvara niz važnih pitanja, posebno kada se uzme u obzir finansijsko stanje kompanije koju je Macura upravo preuzeo, piše BiznisInfo.ba.
Naime, Idea je prošlu godinu završila s gubitkom od gotovo 35 miliona eura, negativnim kapitalom i ukupnim obavezama većim od 440 miliona eura. Riječ je o kompaniji čija će stabilizacija, po svemu sudeći, zahtijevati značajan finansijski angažman, pažljivo upravljanje obavezama i vjerovatno dodatna ulaganja.
Istovremeno, ALTA grupa suočava se s ozbiljnim problemima u svom bankarskom segmentu, nakon što je Narodna banka Srbije oduzela dozvolu ALTA banci. Iako nije poznato u kojoj su mjeri pojedine kompanije unutar grupacije međusobno finansijski povezane, takav razvoj događaja može dodatno zakomplikovati finansiranje i upravljanje velikim investicijama.
Drugim riječima, pred Macurom se gotovo istovremeno pojavljuju dva velika poslovna izazova: posljedice gubitka bankarske licence i potreba da se stabilizuje jedan od najvećih trgovačkih sistema u Srbiji, koji već godinama bilježi pogoršanje finansijskih rezultata.
Upravo zato finansijski podaci Idee, koji su do sada bili u sjeni vijesti o velikoj akviziciji, sada zaslužuju posebnu pažnju.
Trgovački gigant s gubitkom od 35 miliona eura
Kompanija Idea Marketi, koja upravlja trgovačkim lancima Idea, Roda i Mercator u Srbiji, prošlu godinu završila je s neto gubitkom od približno 34,5 miliona eura. To predstavlja dramatično pogoršanje u odnosu na 2024. godinu, kada je gubitak iznosio oko 3,2 miliona eura. Drugim riječima, gubitak je za samo godinu povećan više od deset puta.
Istovremeno, poslovni prihodi kompanije pali su sa približno 911 miliona eura u 2024. na oko 780 miliona eura u 2025. godini. Riječ je o padu od približno 14 posto, što za kompaniju ove veličine predstavlja veoma značajno smanjenje poslovne aktivnosti.
Podaci iz finansijskih izvještaja pokazuju i smanjenje broja zaposlenih. Kompanija je na kraju 2025. imala 7.752 radnika, dok ih je godinu ranije bilo 8.106. Dakle, tokom jedne godine smanjen je broj zaposlenih za više od 350.
Posebno je zanimljiv podatak o kapitalu kompanije koji je ispod nule. To znači da su akumulirani gubici i druge stavke kapitala doveli do situacije u kojoj je knjigovodstvena vrijednost kapitala postala negativna. Takav pokazatelj ne znači automatski da kompanija ne može nastaviti poslovanje, ali predstavlja ozbiljan signal o potrebi finansijske stabilizacije.
Posebno je značajno što se sve ovo dogodilo prije nego što je ALTA grupa formalno preuzela kompaniju. Novi vlasnik, dakle, nije uzrokovao ove rezultate, nego je preuzeo sistem koji se već suočavao s velikim finansijskim izazovima.
Zašto je Fortenova odlučila prodati Ideu?
ALTA Retail, kompanija povezana s Davorom Macurom, preuzela je srbijanski trgovački sistem od hrvatske Fortenova grupe. Transakcija je formalno završena 13. oktobra 2026. godine, nakon što je prethodno prošla potrebne regulatorne procedure.
Akvizicija nije obuhvatila samo prodavnice Idee, Rode i Mercatora, nego i nekoliko povezanih kompanija iz oblasti snabdijevanja, nekretnina, programa lojalnosti i informacionih tehnologija.
Riječ je o poslovnom sistemu koji ima više od 300 prodavnica i posluje u više od 80 gradova i općina Srbije. Prema pisanju srbijanskih medija, ALTA je za kapital kompanije platila oko 40 miliona eura, uz preuzimanje približno 100 miliona eura dugovanja. Ovi iznosi nisu zvanično potvrđeni, pa ih treba posmatrati kao medijske navode, a ne kao konačno utvrđene uslove transakcije.
Posebno je zanimljivo obrazloženje prethodnog vlasnika. Direktor Fortenova grupe Fabris Peruško ranije je objasnio da bi za ostvarivanje vodeće tržišne pozicije u Srbiji bila potrebna velika dugoročna ulaganja.
Fortenova je zbog toga odlučila usmjeriti kapital i menadžerske resurse na tržišta na kojima ima snažniji položaj. Drugim riječima, prethodni vlasnik odlučio je izaći iz poslovanja čiji bi daljnji razvoj zahtijevao značajna sredstva, dok je ALTA grupa procijenila da upravo takav sistem predstavlja priliku za širenje.
Koliko će se ta procjena pokazati uspješnom, zavisit će prije svega od sposobnosti novog vlasnika da poboljša finansijske rezultate i osigura kapital za budući razvoj.
Gašenje ALTA banke dodatno komplikuje situaciju
U takvim okolnostima uslijedio je novi udarac poslovnoj grupaciji Davora Macure. Narodna banka Srbije krajem oktobra oduzela je dozvolu za rad ALTA banci, obrazlažući odluku značajnim pogoršanjem finansijskog stanja i rizicima za likvidnost banke i interese deponenata.
Odluka je izazvala veliku pažnju javnosti, posebno nakon što su četiri viceguvernera Narodne banke Srbije zatražila da nadležno tužilaštvo ispita okolnosti koje su dovele do ovakvog razvoja događaja, uključujući moguću odgovornost unutar same centralne banke.
Oni su naveli da je stvarno finansijsko stanje ALTA banke značajno odstupalo od izvještaja koje je banka dostavljala regulatoru. Posebnu pažnju izaziva činjenica da se sve dogodilo samo nekoliko sedmica nakon završetka velike trgovačke akvizicije.
Sindikat zabrinut za plate radnika
Ipak, važno je razlikovati probleme banke od poslovanja drugih kompanija u okviru grupacije. Oduzimanje dozvole ALTA banci ne znači da su Idea, Roda i Mercator ostali bez mogućnosti poslovanja. Trgovački sistem ima vlastite prihode, imovinu, obaveze i poslovne odnose.
Međutim, problemi banke mogu predstavljati dodatni izazov za vlasnika koji istovremeno treba osigurati finansijsku stabilizaciju velikog trgovačkog sistema. Ključna pitanja odnose se na dostupnost kapitala, eventualne finansijske veze između povezanih kompanija i sposobnost grupacije da nastavi planirane investicije.
Zabrinutost je već izrazio i sindikat Sloga, koji je od nadležnih institucija zatražio razjašnjenje statusa sredstava namijenjenih za plate zaposlenih u trgovačkim lancima Idea, Roda i Mercator.
Sindikat je upozorio i na moguće poteškoće u platnom prometu povezane s ALTA bankom. Ovi navodi sami po sebi ne potvrđuju da su plate ugrožene ili da trgovački sistem ima probleme s redovnim poslovanjem, ali pokazuju da se pitanje mogućih posljedica već otvorilo u javnosti.
Od Todorića do Macure: Zanimljiva historijska paralela
Cijeloj priči posebnu simboliku daje činjenica da je riječ o trgovačkom sistemu koji je nekada bio dio poslovnog carstva Ivice Todorića. Agrokor je godinama bio jedan od najmoćnijih poslovnih sistema u jugoistočnoj Evropi, a njegova ekspanzija uključivala je preuzimanje brojnih kompanija u prehrambenoj industriji, poljoprivredi i trgovini.
Jedna od najvećih akvizicija bilo je preuzimanje slovenskog Mercatora, koje je dodatno učvrstilo Agrokorovu poziciju na regionalnom tržištu. Međutim, ubrzana ekspanzija bila je praćena velikim zaduživanjem i sve složenijom finansijskom strukturom.
Kriza je kulminirala 2017. godine, kada Agrokor više nije mogao uredno servisirati svoje obaveze, što je dovelo do vanredne uprave i velikog procesa restrukturiranja. Iz tog procesa kasnije je nastala Fortenova grupa, koja je sada srbijansko maloprodajno poslovanje prodala ALTA grupi.
Ponavlja li se istorija?
Tako se gotovo deset godina nakon sloma Agrokora dio nekadašnjeg Todorićevog trgovačkog sistema našao u rukama drugog ambicioznog biznismena, čija je poslovna grupacija također posljednjih godina prolazila kroz intenzivnu ekspanziju.
Macurina ALTA grupa širila je poslovanje u bankarstvu, finansijskim uslugama, osiguranju, nekretninama i drugim sektorima, uključujući regionalna preuzimanja i nove velike projekte. Akvizicija Idee, Rode i Mercatora predstavljala je jedan od najvećih koraka u tom procesu, ali su se paralelno odvijale i druge velike akvizicije u regionu, prvenstveno u finansijskom sektoru.
Iako između Agrokora i ALTA grupe postoje značajne razlike i nema osnova za tvrdnju da se historija ponavlja, paralela ipak otvara zanimljivo pitanje. Naime, koliko brzo jedan poslovni sistem može rasti kroz velike akvizicije, a da istovremeno zadrži finansijsku stabilnost i sposobnost da odgovori na probleme u pojedinim dijelovima grupacije?
Todorićev primjer pokazao je koliko posljedice neodržive ekspanzije mogu biti ozbiljne. Macurin slučaj zasad je drugačiji, ali događaji iz oktobra pokazuju koliko se brzo poslovne okolnosti mogu promijeniti.
Preuzimanje teksta i vizuelnog sadržaja dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba
