Velike svjetske kompanije sele svoju proizvodnju iz istočnoevropskih država (poput Češke, Slovačke, Poljske, Estonije…) u zemlje gdje je jeftinija radna snaga, piše američki Bloomberg. Američki poslovni portal piše o „novoj realnosti koja transformiše bivše socijalističke republike Istočne Evrope“.
– Od Varšave do Rige, vlade se počinju boriti protiv ekonomskog modela koji je privlačio zapadne investitore skoro tri decenije, a koji je bio baziran na slabo plaćenoj, nisko-kvalifikovanoj radnoj snazi. S obzirom na rast plata, i nezaposlenost koja iznosi tek oko 4 posto, političari sada shvataju da moraju ulagati više u istraživanje i edukaciju – piše Bloomberg.
Naime, kompanije iz Zapadne Evrope i SAD su nakon pada komunizma početkom 1990-ih otvarale fabrike u istočnom dijelu Evrope kako bi profitirale od jeftine radne snage.
Primjera radi, u Češkoj je Volkswagen kupio Škodu 1991. godine, dok je u Slovačkoj pokrenuta proizvodnja uređaja Whirlpool Corp. Ovaj region je postao vitalna karika u lancu snabdijevanja njemačke autoindustrije.
No, u posljednje vrijeme stvari su se promijenile. Nezaposlenost je znatno manja od prosjeka EU i iznosi tek oko 4 posto. Osim toga, došlo je do znatnog rasta plata pa se fabrički poslovi sada sele u jeftinije zemlje.
Bloomberg navodi primjer japanske kompanije Yazaki Corp. Koja je premjestila proizvodnju vozila iz Češke u Srbiju, gdje su „industrijske plate skoro 60 posto niže“.
Iako se u Bloombergovom tekstu ne spominje Bosna i Hercegovina, jasno je da ovaj trend zahvata i našu zemlju, piše BiznisInfo. Sve više zapadnih kompanija otvara pogone ili pak traži dobavljače dijelova iz BiH.
Riječ je uglavnom o jednostavnijim dijelovima od metala, plastike, kože ili tekstila koji se ugrađuju u uređaje ili automobile.
Ugledaju se na Južnu Koreju i Tajvan
S obzirom na rast plata i zaposlenosti, zemlje Istočne Evrope sada žele biti više od jeftine radne snage.
– Moramo se koncentrirati na proizvode koji će nam donijeti veću dodanu vrijednost. Gradnja još fabrika i linija za sklapanje proizvoda neće doprinijeti našoj ekonomiji – rekao je za Bloomberg Radomir Jac, ekonomista iz Praga.
Češka vlada provela je razvojni program kojim je namamila BMW da investira više od 200 miliona eura u istraživački centar za razvoj digitalne tehnologije i autonomnih automobila.
Ove zemlje nastoje ulagati više u istraživanje, razvoj i obrazovanje. One se sada ugledaju na države poput Tajvana ili Južne Koreje, koje su prešle put od tržišta sa jeftinom radnom snagom do ekonomija koje su vodeće u svijetu po modernoj tehnologiji i inovacijama.
