Izgradnja termoelektrane Ugljevik 3 upitna je nakon što je ruski investitor potvrdio da krediti kineskih banaka neće biti dostupni za ovaj projekat.
Comsar Energy u vlasništvu ruskog milijardera Rašida Sardarova je investitor izgradnje ove termoelktrane, a izvođači bi trebalo da budu poljska kompanija Sunningwell International limited zajedno sa Kineskom nacionalnom elektrotehničkom kompanijom (CNEEC).
– EPC ugovor za Ugljevik potpisali su CNEEC i Sunningwell Int’ l Ltd, a prvobitno se smatralo da bi projekat mogle finansirati kineske finansijske institucije. Međutim, nakon odluke kineskih čelnika da prestanu finansirati termoelektrane na ugalj u inostranstvu, CNEEC je o ovoj odluci obavijestio Sunningwell. Od tada istražujemo druge alternativne izvore finansiranja projekta – rekli su iz Sunningwella.
Da Kina više neće podržavati izgradnju novih termoelektrana na ugalj u zemljama u inostranstvu potvrdili su i zvaničnici ove države na Generalnoj skupštini UN-a u septembru 2021.godine, a ova odluka se odražava i na projekte vezane za ugalj u zemljama Zapadnog Balkana.
Organizacije ovim putem još jednom apeluju na Kinesku nacionalnu elektrotehničku kompaniju – CNEEC kao i Vladu Republike Srpske da u skladu sa novonastalim okolnostima te ciljevima dekarbonizacije, u konačnici napuste štetne investicije za projekte na ugalj u Bosni i Hercegovini.
– Uprkos prestanku finansiranja, te brojnim negativnim komentarima koji su pristigli u vezi procjene uticaja na životnu sredinu za ovaj projekat, pribavljanje dozvola za termoelektranu Ugljevik III još je u toku. Uzimajući u obzir sve okolnosti u vezi sa ovom investicijom koja je od početka nejasna, neizvjesna i u konačnici veoma štetna za Republiku Srpsku i Bosnu i Hercegovinu, apelujemo na Vladu Republike Srpske da realno razmotri sve negativne posljedice projekta i odbije izdavanje bilo kakvih dozvola – rekla je Majda Ibraković iz Centra za životnu sredinu.
Koncesiju za izgradnju i rad elektrane vlasti Republike Srpske dale su 2013. godine kompaniji Comsar Energy. Međutim, projekat je sporo napredovao, a ekološke dozvole su dva puta poništene, 2017. i 2019. godine, nakon što su usvojene pravne žalbe Centra za životnu sredinu.
Uprkos neuspjehu kompanije Comsar da izgradi elektranu, vlasti Republike Srpske su 2020. godine dozvolile da se projekat nastavi sa povećanjem kapaciteta od 100 MW, a u januaru 2021. godine produžili su period koncesije na 44 godine.
U junu prošle godine uslijedila je vijest da je kompanija Comsar Energy potpisala ugovor o nabavci opreme i izgradnji termoelektrane Ugljevik III sa kompanijama Sunningwell International Limited i Kineskom nacionalnom elektrotehničkom kompanijom (CNEEC).
Kako navodi Pippa Gallop iz međunarodne organizacije CEE Bankwatch Network koja prati investicije javnih institucija i banaka širom svijeta, ovaj projekat je od samog početka zahvaćen kršenjem zakona.
– Komisija za koncesije RS je potvrdila da koncesionar nije ispunio svoje obaveze. Vrijeme je da se jednom zauvijek okonča ova šarada, da priznamo da elektrana neće biti izgrađena i da se okrenemo održivim oblicima obnovljive energije.
Wawa Wang iz organizacije Just Finance International koja se zalaže za transparentnost i pravednu raspodjelu investicija na međunarodnom nivou, navodi da odluka kineskih banaka da više ne obezbjeđuju finansiranje projekta Ugljevik III pokazuje kinesko preispitivanje alternativa uglju za region.
– Kina je od 2014. godine nastavila da samostalno obezbjeđuje kreditno finansiranje za nove projekte uglja na Balkanu, od kojih su druge finansijske institucije za zemlje u razvoju odustajali. Ostaje da se vidi da li je obećanje Kine dato 2021. godine da će okončati svoje prekomorske projekte na ugalj ozbiljno, posebno zato što kinesko državno preduzeće – CNEEC, izvođač projekta, i druga državna preduzeća nastavljaju da se bave problematičnim projektima uglja u jugoistočnoj Evropi i globalno. Kineska državna preduzeća moraju napustiti ove planirane projekte uglja kako bi se obećala da će imati istinski uticaj na uštedu klime – kaže Wang.
Organizacije ovim putem još jednom apeluju na CNEEC i Vladu Republike Srpske da u skladu sa novonastalim okolnostima kao i ciljevima dekarbonizacije, u konačnici napuste štetne investicije za projekte na ugalj u Bosni i Hercegovini.