Ulaskom Bugarske u eurozonu, koji je planiran za 1. januar 2026. godine, jedna evropska valuta uskoro će otići u historiju – bugarski lev. Time će se nastaviti proces koji traje više od dvije decenije i koji je iz temelja promijenio monetarnu mapu Evrope, piše BiznisInfo.ba.
Ali koliko je valuta do sada zaista nestalo zbog eura?
Kako je sve počelo: uvođenje eura
Euro je uveden kao obračunska valuta 1999. godine, dok su novčanice i kovanice ušle u upotrebu 2002. godine. Tada je došlo do najveće monetarne promjene u modernoj evropskoj historiji.
U prvoj fazi, euro je zamijenio čak 12 nacionalnih valuta:
- njemačka marka
- francuski franak
- italijanska lira
- španska peseta
- austrijski šiling
- belgijski franak
- nizozemski gulden
- portugalski eskudo
- finska marka
- irska funta
- luksemburški franak
- grčka drahma
Od tog trenutka, ove valute su prestale postojati kao zakonsko sredstvo plaćanja.
Širenje eurozone: koje su valute nestale kasnije
Nakon 2002. godine, eurozoni su se postupno pridruživale nove zemlje, a njihove nacionalne valute odlazile su u historiju:
- Slovenija – tolar (2007)
- Kipar – kiparska funta (2008)
- Malta – malteška lira (2008)
- Slovačka – kruna (2009)
- Estonija – kruna (2011)
- Letonija – lats (2014)
- Litvanija – litas (2015)
- Hrvatska – kuna (2023)
Bugarska – sljedeća na listi
Bugarska je naredna zemlja koja će se pridružiti eurozoni. Planirano je da 1. januara 2026. godine bugarski lev prestane biti zvanična valuta, a zamijeni ga euro.
Time će bugarski lev postati 21. nacionalna valuta koja je nestala zbog uvođenja eura.
Bugarska već godinama ima fiksni kurs leva prema euru, pa se prelazak smatra tehnički manje zahtjevnim u odnosu na ranije primjere.
Koliko je valuta do sada nestalo?
Ako se uključi i Bugarska, broj izgleda ovako:
- 12 valuta ukinuto 2002. godine
- 8 valuta ukinuto između 2007. i 2023.
- 1 valuta (bugarski lev) nestaje 2026.
➡️ Ukupno: 21 nacionalna valuta nestala ili će nestati zbog eura
Poseban slučaj: Crna Gora i Kosovo
Crna Gora i Kosovo imaju poseban status. Iako nisu članice EU niti eurozone, obje zemlje koriste euro kao zvaničnu valutu.
Kako? Prvo su napustile domaće valute i uvele njemačku marku, nakon njenog ukidanja 2002. godine, prešle su na euro ali bez formalnog odobrenja EU.
Važno je naglasiti da ove dvije države nemaju pravo odlučivanja u ECB-u, ne mogu štampati novac, ne učestvuju u monetarnoj politici a euro koriste jednostrano.
Ovaj model se naziva jednostrana euroizacija i EU ga toleriše, ali ne smatra punopravnim članstvom u eurozoni.
Zaključak: Projekt koji je promijenio Evropu
Uvođenje eura je dovelo do nestanka više od dvadeset evropskih valuta, što predstavlja jednu od najvećih monetarnih transformacija u savremenoj historiji.
S Bugarskom kao narednom članicom, eurozona se i dalje širi, dok neke zemlje – poput Crne Gore i Kosova – koriste euro bez formalnog članstva.
Jedno je sigurno: euro je danas daleko više od valute – on je politički i ekonomski projekat koji je trajno promijenio Evropu.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba
