Koliko su evropske države zadužene u odnosu na veličinu svojih ekonomija? Odgovor otkriva velike razlike širom EU, oblikovane ranijim finansijskim krizama, državnom potrošnjom i privrednim rastom.
Vizualizacija, koju je izradio Aneesh Anand, rangira svih 27 država članica EU prema javnom dugu izraženom kao procenat BDP-a u drugom kvartalu 2026. godine, koristeći podatke Eurostata, piše Bankar.me.
Odnos javnog duga i BDP-a širom Evrope
Sljedeća lista prikazuje bruto dug opšte države svake navedene članice EU u odnosu na njen BDP u drugom kvartalu 2026. godine.
- Grčka 140,8 posto
- Italija 139,9 posto
- Francuska 119,1 posto
- Belgija 110,2 posto
- Španija 101,4 posto
- Portugal 92,5 posto
- Finska 90,2 posto
- Austrija 83,6 posto
- Prosjek EU 82,9 posto
- Mađarska 75,6 posto
- Slovenija 64,7 posto
- Poljska 64,5 posto
- Njemačka 63,4 posto
- Slovačka 60,6 posto
- Rumunija 59,4 posto
Francuska, Belgija i Španija, zajedno sa Grčkom i Italijom, čine grupu od pet zemalja EU čiji javni dug premašuje vrijednost njihovog godišnjeg BDP-a. Među najvećim ekonomijama EU, Njemačka se izdvaja znatno nižim udjelom duga u BDP-u nego Francuska, Italija ili Španija.
Na drugom kraju ljestvice, Estonija ima najniži udio, od 26,1 posto, a slijede Danska i Luksemburg, u kojima je taj pokazatelj takođe ispod 30 posto.
Zašto je javni dug Grčke toliko visok?
Visoka zaduženost Grčke uglavnom je posljedica dugogodišnjih fiskalnih deficita, strukturnih slabosti i krize državnog duga koja je izbila 2009. godine.
Zemlja je nakon toga dobila međunarodne pakete finansijske pomoći, praćene mjerama štednje i ekonomskim reformama. Dugotrajna recesija smanjila je BDP, dodatno povećavajući odnos duga prema BDP-u.
Iako je i dalje najzaduženija zemlja EU u odnosu na BDP, Grčka je ostvarila značajan napredak u smanjenju tereta duga. Prema podacima Eurostata, udio njenog duga u BDP-u smanjen je za 11,2 procentna poena na godišnjem nivou, što pokazuje kako zemlja može biti visoko zadužena, a istovremeno ostvarivati značajan napredak u smanjenju zaduženosti.
Zašto EU ima toliko visok dug?
Teret duga u Evropi odražava nagomilane obaveze javne potrošnje, starenje stanovništva i državne intervencije tokom finansijske krize 2008. godine i pandemije kovida-19. Ovi pritisci doprinijeli su razlikama u nivoima javnog i privatnog duga među ekonomijama.
Fiskalna pravila EU načelno utvrđuju referentne vrijednosti od 60 odsto BDP-a za javni dug i tri odsto BDP-a za godišnji deficit. Zemlje mogu premašiti ove pragove, ali se mogu suočiti sa dodatnim fiskalnim nadzorom i zahtjevima za prilagođavanje.
Veći troškovi kamata, izdaci za odbranu i ulaganja u infrastrukturu stvaraju dodatni pritisak na državne budžete širom Evrope.
Odnos duga prema BDP-u koristan je pokazatelj za poređenje zaduženosti među zemljama, iako ne obuhvata sve faktore koji utiču na sposobnost države da izmiruje svoje obaveze.
