Evropski sektor odbrambenih tehnologija doživljava historijski investicioni uzlet, potaknut ratom u Ukrajini, geopolitičkom nestabilnošću i rastućom potrebom evropskih država za jačanjem odbrambene samostalnosti.
Nekada rezervisan za velike tradicionalne industrijske gigante, poput Airbus Defence ili BAE Systems, danas ovaj sektor sve više osvajaju start-up kompanije koje razvijaju inovativna rješenja zasnovana na vještačkoj inteligenciji (AI), autonomnim sistemima i naprednim softverima.
Prema podacima Financial Timesa, evropske odbrambene tehnološke kompanije su od početka rata u Ukrajini 2022. godine prikupile 2,4 milijarde eura, a samo u prvih sedam mjeseci 2025. godine investitori su uložili 1,4 milijarde eura. To je rekordan iznos i pokazuje da je interes za sektor u stalnom porastu.
U 2024. godini, ukupna vrijednost venture capital (VC) ulaganja porasla je pet puta u odnosu na prethodni period, dosegnuvši 5,2 milijarde dolara. Posebno su atraktivni projekti vezani za autonomne dronove, podvodne sisteme i softver za analitiku i donošenje odluka u realnom vremenu, piše BiznisInfo.ba.
Zanimljivo je da najveći dio ovih ulaganja ide ka kompanijama koje su još u ranim fazama razvoja. To pokazuje da investitori ne samo da vjeruju u trenutne projekte, već žele postaviti temelje za dugoročnu industrijsku transformaciju Evrope.
Veterani vode glavnu priču
Zanimljiv fenomen unutar ovog sektora je da oko četvrtine evropskih start-upova vode bivši vojni kadrovi. Njihovo iskustvo s bojnog polja donosi praktična i operativno orijentisana rješenja koja tradicionalne kompanije često zanemaruju.
Takvi start-upovi, poput onih koji testiraju opremu i softver direktno na ratištu u Ukrajini, omogućavaju brži razvoj i validaciju tehnologija. Na taj način se smanjuje jaz između inovacije i primjene na terenu, što je ključno u dinamičnim ratnim uslovima.
Jedan od najboljih primjera je Helsing, evropski lider u oblasti AI odbrambenih sistema. Kompanija je od 2021. do sredine 2025. prikupila 1,36 milijardi eura, a njena tržišna vrijednost skočila je sa 5 na 12 milijardi eura. Helsing razvija napredne sisteme za obradu podataka i podršku komandnom odlučivanju, tehnologije koje imaju primjenu i u civilnom sektoru.
Rastuća uloga AI i naprednih tehnologija
Vještačka inteligencija je postala centralna tačka evropske odbrambene strategije. AI se koristi u autonomnim vozilima, dronovima, pa čak i u sistemima za nadzor podmorskih aktivnosti. Start-upovi poput francuskog Command AI razvijaju alate za brzo i precizno donošenje odluka u realnom vremenu, što je presudno za modernu vojnu doktrinu.
Ove tehnologije nisu samo vojno orijentisane. Većina kompanija razvija dual-use rješenja, što znači da proizvodi mogu biti primijenjeni i u civilnim sektorima poput sigurnosti, logistike ili zaštite infrastrukture. To dodatno povećava interes investitora jer smanjuje rizik ulaganja.
Institucionalna podrška i strateški planovi
Rast ovog sektora ne bi bio moguć bez snažne institucionalne podrške Evropske unije i NATO-a.
Evropska komisija je za 2025. godinu osigurala preko milijardu eura za istraživanje i razvoj u odbrambenoj industriji, dok je kroz Evropski fond za odbranu od 2021. do danas ukupno investirano 5,4 milijarde eura.
EU je pokrenula strategiju “Readiness 2030”, čiji je cilj mobilizacija čak 800 milijardi eura za odbrambene projekte, uključujući i stimulaciju privatnih ulaganja.
Na nivou NATO-a, članice su se složile da do 2035. godine povećaju izdvajanja za odbranu na 5 posto BDP-a, što predstavlja veliki podsticaj za industriju i tehnološke inovacije.
Zašto Evropa želi vlastite resurse
Evropa se decenijama oslanjala na uvoz vojne opreme i tehnologije, posebno iz SAD-a. Međutim, rat u Ukrajini je pokazao ranjivost tog modela i stvorio svijest o potrebi za tehnološkim suverenitetom.
Cilj novih investicija je stvoriti domaću bazu inovativnih kompanija, kako bi evropske države imale pristup ključnim tehnologijama bez zavisnosti od vanjskih dobavljača. Ova transformacija podsjeća na „digitalnu revoluciju“ u Silicijumskoj dolini, ali sa fokusom na odbranu i sigurnost.
Ako trenutni trendovi potraju, Evropa bi do kraja decenije mogla postati globalni lider u naprednim odbrambenim tehnologijama, uz sektor koji se sve više oslanja na inovacije, agilnost i privatni kapital.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba
