Autor: Danijela Sinanović

Dugo je Arktik bio simbol nepristupačnosti – zaleđena regija na kraju svijeta, izvan svakodnevne geopolitike i globalne ekonomije. Danas se ta slika brzo mijenja. Topljenje leda, nove pomorske rute i ogromni prirodni resursi pretvaraju Arktik u jedno od najvažnijih strateških područja 21. stoljeća, gdje se interesi velikih sila sve otvorenije sudaraju. Iako se često govori o “borbi za Arktik”, riječ je o mnogo složenijem pitanju – pravnom, ekonomskom, tehnološkom i geopolitičkom u isto vrijeme. Šta je zapravo Arktik – i čija je to teritorija? Arktik nije kontinent, poput Antarktika. To je regija oko Sjevernog pola, koju čine Arktički okean, morski…

Kina je ovih dana ponovo privukla pažnju svjetske naučne i tehnološke javnosti završetkom izgradnje najmoćnije hipergravitacione centrifuge ikada napravljene. Riječ je o postrojenju koje može simulirati sile hiljadama puta jače od Zemljine gravitacije, a koje bi moglo imati dalekosežne posljedice za inženjerstvo, energetiku, svemirska istraživanja i sigurnost velikih infrastrukturnih objekata. Prema pisanju više međunarodnih medija, uključujući South China Morning Post, Interesting Engineering i kineske naučne publikacije, nova centrifuga nosi oznaku CHIEF1900 i predstavlja dosad najnapredniji alat za istraživanje tzv. hipergravitacije. Šta je CHIEF1900 i gdje se nalazi Centrifuga CHIEF1900 dio je velikog istraživačkog kompleksa CHIEF (Centrifugal Hypergravity and Interdisciplinary Experiment…

Republika Srpska u ovoj godini ulazi u jednu od najintenzivnijih faza infrastrukturne izgradnje do sada. Od proljeća počinje rehabilitacija više od 300 kilometara regionalnih i magistralnih puteva, kao i izgradnja preko 35 kilometara obilaznica, dok se istovremeno ubrzava gradnja ključnih dionica autoputeva koje će trajno promijeniti saobraćajnu i ekonomsku sliku ovog entiteta. Autoputevi koji mijenjaju ekonomsku mapu U posljednjih deset godina u RS su izgrađeni deseci kilometara autoputeva, a posebno se izdvaja autoput Banjaluka – Doboj, koji je postao okosnica drumskog saobraćaja i snažan podsticaj razvoju privrede. Napreduju i radovi na autoputu Banjaluka – Prijedor, dugom 42 kilometra, dok su…

Postoji grad za koji većina ljudi iz Evrope rijetko čuje, a koji se, prema procjenama Ujedinjenih nacija, kreće ka tome da postane najmnogoljudniji grad na planeti. Riječ je o Dhaki, glavnom gradu Bangladeša, čiji je rast u posljednjih 70 godina bez presedana u modernoj historiji. Od provincijskog grada do megametropole Godine 1950. Dhaka je imala svega oko 335.000 stanovnika. Danas se procjenjuje da u njenoj široj urbanoj aglomeraciji živi više od 35 miliona ljudi, čime se već sada nalazi među dva ili tri najveća grada na svijetu, zavisno od metodologije mjerenja. Prema demografskim projekcijama UN-a, ako se postojeći trendovi nastave,…

Američka kompanija Tesla prvi put nakon više godina izgubila je poziciju najvećeg svjetskog proizvođača potpuno električnih automobila, pokazali su podaci o globalnoj prodaji za prošlu godinu. Novo prvo mjesto preuzela je kineska kompanija BYD, koja je po broju prodatih električnih vozila nadmašila Teslu i time potvrdila sve snažniji utjecaj Kine na globalno tržište električne mobilnosti. BYD pretekao Teslu po ukupnoj prodaji Prema objavljenim podacima, BYD je prošle godine prodao više od 2,2 miliona potpuno električnih vozila, dok je Tesla isporučila oko 1,6 do 1,7 miliona automobila. Time je kineski proizvođač prvi put zvanično preuzeo lidersku poziciju u segmentu potpuno električnih…

Vijesti o zračnim udarima u Venecueli ponovo su u fokus stavile dugogodišnji i složen odnos između Sjedinjene Američke Države i ove južnoameričke države. Iako se informacije u ovakvim situacijama često pojavljuju prije zvaničnih potvrda, jasno je da tenzije između Washingtona i Caracasa nisu novost, već kulminacija višedecenijskog političkog, ekonomskog i geopolitičkog sukoba. Kako je sve počelo? Korijeni sukoba sežu još u krajem 1990-ih, dolaskom Huga Cháveza na vlast, kada Venecuela kreće putem: snažnog državnog intervencionizma nacionalizacije ključnih sektora, posebno nafte otvoreno antiameričke vanjske politike SAD su Venecuelu decenijama posmatrale kao strateški važnu zemlju zbog ogromnih rezervi nafte, najvećih potvrđenih na…

Jedan od najvažnijih infrastrukturnih projekata u ovom dijelu Evrope – druga cijev tunela Karavanke – ulazi u završnu fazu, a otvaranje je planirano za proljeće ove godine. Riječ je o mega-projektu koji će značajno unaprijediti saobraćajnu povezanost između zemalja bivše Jugoslavije i centralne Evrope, piše BiznisInfo.ba. Glavni izvođač radova je turska građevinska kompanija Cengiz İnşaat, jedan od najvećih infrastrukturnih izvođača u regiji, dok se projekat realizuje u saradnji Slovenije i Austrije. Mega-projekat od strateškog značaja Tunel Karavanke predstavlja ključnu saobraćajnu vezu između Slovenije i Austrije, ali i jednu od glavnih kopnenih ruta koje povezuju Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju i…

Dok se danas širom svijeta još uvijek koristi peta generacija borbenih aviona poput američkog F-35 ili ruskog Su-57, vojne sile već ubrzano rade na razvoju šeste generacije borbenih aviona – tehnologije koja bi mogla potpuno promijeniti način vođenja vazdušnih operacija. Za razliku od ranijih generacija, gdje su brzina i nevidljivost bili ključni, šesta generacija donosi potpuno novu filozofiju ratovanja, u kojoj avion više nije samostalna letjelica, već dio digitalne borbene mreže. Šta je zapravo avion šeste generacije? Avion šeste generacije nije samo “napredniji lovac”. On je zamišljen kao leteći komandni centar, sposoban da: upravlja drugim avionima i dronovima prikuplja i…

Švicarska kompanija Albiro donijela je odluku o zatvaranju fabrike u Užicu, zbog čega će više od 70 radnika, uglavnom žena, ostati bez posla krajem godine. Riječ je o firmi koja je prije pet godina kupila nekadašnje tekstilno preduzeće “Kadinjača”, ali uprkos ulaganjima i pokušajima opstanka – poslovanje se gasi. Odluka o likvidaciji Kako je zaposlenima saopšteno sredinom decembra, fabrika prestaje s radom 31. decembra 2025. godine, a pokreće se postupak likvidacije. Informaciju je radnicima prenijela direktorica Milomirka Novaković, koja je imenovana i za likvidacionog upravnika. Albiro d.o.o. Užice osnovala je istoimena švicarska kompanija koja proizvodi radnu i zaštitnu odjeću za…

Jedan od najambicioznijih infrastrukturnih projekata današnjice, poznat kao Mojsijev most, sve je bliži realizaciji. Riječ je o megaprojektu koji bi trebao povezati Saudijsku Arabiju i Egipat preko Crvenog mora, a čija se vrijednost procjenjuje na oko 4 milijarde dolara. Iako se o ovom mostu govori već godinama, u posljednje vrijeme projekat je ponovo u fokusu jer su završene ključne tehničke i planske pripreme, a obje države poručuju da su spremne za početak realizacije. Šta je Mojsijev most? “Mojsijev most” je kolokvijalni naziv za kopnenu vezu između Azije i Afrike, koja bi povezala: Ras Al Šeik Hamid u Saudijskoj Arabiji Šarm…