Dok Evropa i zemlje regiona ubrzano modernizuju tržište poštanskih usluga, Bosna i Hercegovina ostaje zaglavljena u prošlosti – ne zbog tehnologije, već zbog ljudi koji aktivno koče razvoj. U centru pažnje nalazi se Agencija za poštanski saobraćaj BiH, institucija koja bi trebala štititi tržište i korisnike, ali se sada suočava s ozbiljnim optužbama za sukob interesa.
Tako bar tvrde iz Udruženja privatnih poštanskih operatera BiH.
Kako navode iz ovog Udruženja, član Savjeta Agencije, koji je istovremeno zaposlen u BH Pošti, aktivno utiče na odluke koje favorizuju javnog operatera, dok istovremeno potkopavaju poslovanje privatnih kompanija. Ovo otvara pitanje integriteta regulatornog procesa i povjerenja u instituciju koja bi trebala biti nepristrasna.
Prijetnje privatnim operaterima i sporne odluke
Najkontroverznije su nedavne inicijative Agencije koje, prema navodima, direktno ugrožavaju rad privatnih kurirskih i poštanskih kompanija.
Agencija je privatnim operaterima zaprijetila oduzimanjem dozvole ukoliko korisnicima omoguće preuzimanje pošiljaka na lokacijama i u terminima koje sami biraju. Problematično je i to što se Agencija pritom poziva na interna pravila koja je, kako tvrde iz Udruženja, “Savjet donio bez zakonske osnove i bez saglasnosti resornog ministarstva, sa ciljem stvoranja monopol javnih operatera”.
Ovakve odluke otvaraju brojna pitanja: Da li građani uopšte imaju pravo na slobodan izbor pružaoca poštanskih usluga? Da li se privatnim kompanijama uskraćuje jednak i fer pristup tržištu?
Blokada paketomata – simbol zaustavljene modernizacije
Jedan od najjasnijih primjera, kako tvrde, jeste blokada razvoja paketomata – samouslužnih uređaja koji omogućavaju preuzimanje ili slanje pošiljki 24/7, bez čekanja i bez ograničenja radnog vremena.
Dok su paketomati u regionu već standard, u BiH je njihovo širenje zaustavljeno upravo od strane Agencije. Privatnim kompanijama instalacija je onemogućena zbog, kako se navodi, “stava Agencije o njihovoj nedopuštenosti”.
Istovremeno, javni operateri ove uređaje nesmetano postavljaju širom zemlje, što se u sektoru ocjenjuje kao otvorena diskriminacija.
Moderni Opšti uslovi godinama stoje u fioci
Novi Opšti uslovi za obavljanje poštanskih usluga, koji jasno predviđaju upotrebu paketomata i omogućavaju privatnim operaterima korištenje poslovnih prostora za preuzimanje i uručenje pošiljaka, već godinama stoje neaktivni u fiokama stručnih službi Agencije.
Za to vrijeme, članovi Savjeta Agencije, iako u tehničkom mandatu, nastavljaju donositi odluke koje, prema procjenama iz Udruženja, opstruiraju razvoj tržišta.
Posljednja zvanična istraživanja pokazuju da se poštansko tržište BiH danas nalazi iza tržišta Albanije i Sjeverne Makedonije po stepenu razvoja – što je alarmantan podatak za zemlju koja želi napredniju logistiku i digitalnu ekonomiju.
Privatni sektor napreduje, javni gomila gubitke
Privatni operateri ulažu znatna sredstva u tehnologiju, infrastrukturu i razvoj kadrova. Nasuprot tome, javni operateri godinama gomilaju milionske gubitke, ali bez bilo kakvih vidljivih posljedica.
Građani i privreda BiH plaćaju najveću cijenu ovakvog stanja: spor, zastario i nerazvijen poštansko-kurirski sistem koči e-trgovinu, logistiku, investicije i ukupnu konkurentnost.
Poziv na hitnu reakciju nadležnih institucija
Zbog svega navedeno, iz Udruženja pozivaju da nadležne institucije hitno preispitaju:
- rad Agencije za poštanski saobraćaj
- postupke članova Savjeta Agencije
- sporne odluke koje ograničavaju tržište i uvode monopolne prakse
Napredak i modernizacija poštanskog sektora, navodi se, ne smiju ostati taoci ličnih interesa i institucionalnog nerada.
Građani BiH zaslužuju transparentno tržište, slobodan izbor pružaoca usluga i jednak tretman svih učesnika – što danas, prema ocjenama Udruženja, nije slučaj.
Bez odgovora iz Agencije
U cilju objektivnog informiranja, BiznisInfo.ba je u ponedjeljak kontaktirao Agenciju za poštanski saobraćaj kako bismo čuli njihovu stranu priče.
Zamolili smo ih da daju svoj komentar na tvrdnje koje iznosi Udruženje privatnih poštanskih operatera BiH. No, odgovor još uvijek nismo dobili. Ukoliko odgovor stigne, svakako ćemo ga objaviti na našem portalu.