U opštini Sokolac u toku je prava solarna “revolucija”. Sa radom je počela prva mini elektrana. Kao pilot projekat mnogo jače elektrane od 100 megavata, čija je administrativna priprema u završnoj fazi, već osposobljena je kapaciteta 150 kilovata na dnevnoj osnovi. I dok investitor, lokalni privrednik, najavljuje širenje i ovog kapaciteta, sve je više zainteresovanih za slične projekte.
Čista i nepresušna, a uz to i besplatna – energija sunca i sokolačka prostranstva kao nepregledno izvorište, potencijal je koji je pokrenuo energetsku tranziciju u ovoj lokalnoj zajednici. Prvi solarni paneli i fotonaponske ćelije raširili se na bivšem pašnjaku investitora. Njih 10 u dva niza. Sa izvjesnom tendencijom širenja kapaciteta.
– Instalirali smo elektranu od 150 kilovata, a imamo namjeru da izgradimo još jednu od 200, tako da bi ukupno bilo oko 350 kilovata što bi bilo oko 350.000 kilovat časova na godišnjem nivou – rekao je za RTRS investitor Danko Vučak.
Za radove, koji uključuju i administrativnu pripremu, bilo je potrebno šest mjeseci. Poslužila je i blaga zima, pa su i prije plana, u distributivnu mrežu potekli prvi kilovati investicije vrijedne oko milion mraka. Povrat uloženih sredstava diktira tržište.
– Očekujemo da će se ova investicija vratiti za četiri do pet godina, nakon čega možemo da ostvarujemo pozitivne rezultate dobiti – dodao je Vučak.
Јoš desetine sličnih mini elektrana je u pripremi. Lokalnim preduzetnicima administracija je dodijelila lokacijske saglasnosti ukupnog kapaciteta sedam megavata. Preostalih 100 megavata – što je ograničavajući faktor postojeće distributivne mreže – rezervisano je za izgradnju solarne elektrane.
Pribavljanje saglasnosti Vlade Republike Srpske i resornih ministarstava, nadležnog regulatora i Republičke komisije za koncesije je u završnoj fazi.
– Do kraja juna biće završena dokumentacija kako bi investitor mogao ući u realizaciju ovoga projekta. Zelena energija je budućnost, a mi računamo da će ona za sobom povući zelenu privredu – istakao je načelnik Sokoca Milovan Bjelica.
Zainteresovanih investitora projekta vrijednog oko 100 miliona maraka već ima – iz Poljske, Kine, Litvanije, Španije… Ipak, najozbiljniji je njemačko-srpski konzorcijum Ener stejt, koji je već pokrenuo proceduru registracije u Sokocu, dostavio zahjev za koncesiju i elaborat izvodljivosti nadležnom domaćem operateru.
Isti konzorcijum zainteresovan je i za finansiranje dva privredna projekta – za izgradnju pogona aluminijumske stolarije i dijelova za automobile. Konačan izbor investitora, ipak, biće nakon što se okonča procedura javnog poziva, odnosno konkursa, što je zadatak Komisije za koncesije Republike Srpske.
Za buduću solarnu elektranu određena je i lokacija – Glasinačko polje. Rezervisano je 150 hektara nekorištenog poljoprivrednog zemljišta u vlasništvu opštine. Preostalo je da mu revidiranim prostornim planom lokalna skupština promijeni namjeru u građevinsko, što bi trebalo učiniti već na prvoj narednoj sjednici Skupštine, zakazanoj za srijedu.
Prihodovna strana lokalnog budžeta samo od koncesione naknade trebalo bi da dostigne iznos od 600.000 maraka godišnje.
Uz elektranu, kao svojevrsna energetska cjelina, projektovano je i postavljanje solarnih panela i toplotnih pumpi na objektima osnovne i srednje škole i sportske dvorane, za potrebe zagrijavanja tih institucija – čiji se troškovi trenutno finansiraju iz opštinske kase, izvijestila je RTRS.