Evropska unija i Indija zaključile su historijski Sporazum o slobodnoj trgovini (FTA), koji su zvaničnici s obje strane opisali kao “majku svih sporazuma” zbog njegovog obima, ekonomskog potencijala i strateškog značaja.
Riječ je o jednom od najambicioznijih trgovinskih dogovora koje je EU ikada postigla s nekom trećom zemljom – i prekretnici u odnosima s najbrže rastućom velikom ekonomijom svijeta.
Iako sporazum još mora proći formalne pravne i ratifikacijske procedure, politički dogovor je postignut, a poruke koje dolaze iz Brisela i New Delhija ukazuju na početak nove faze ekonomskog i geopolitičkog partnerstva.
Šta dobija Indija: Ogroman iskorak na evropsko tržište
Za Indiju, sporazum znači dosad najširi pristup tržištu Evropske unije, koje broji oko 450 miliona potrošača i spada među najbogatija tržišta na svijetu.
EU će postupno ukinuti carine na gotovo sav indijski izvoz, čime se otvara prostor za snažan rast indijskih kompanija, posebno u radno intenzivnim sektorima.
Najveće koristi očekuju se u industrijama poput tekstila i odjeće, obuće, kože, nakita, farmaceutskih proizvoda i prerađene hrane, gdje su dosadašnje carine predstavljale ozbiljnu prepreku konkurentnosti.
Za Indiju, ovaj sporazum ima i širi razvojni značaj jer jača izvozno orijentisane sektore, zapošljavanje i integraciju u globalne lance vrijednosti.
Šta dobija EU: Ulaz na tržište od 1,4 milijarde ljudi
Za Evropsku uniju, sporazum s Indijom znači strateški prodor na jedno od najvećih i najbrže rastućih tržišta svijeta, s više od 1,4 milijarde stanovnika i snažnim rastom srednje klase.
Indija se obavezala na značajno smanjenje carina za evropske proizvode, uključujući industrijske mašine, hemijske proizvode, luksuznu robu, ali i sektore koji su godinama bili gotovo zatvoreni – poput automobilske industrije i alkoholnih pića.
Visoke carine, koje su u nekim slučajevima prelazile 100 posto, trebale bi se postepeno smanjivati, čime evropske kompanije dobijaju realniju šansu za konkurenciju na indijskom tržištu.
Poseban značaj sporazum ima za evropske izvoznike visoke tehnologije i industrijske opreme, koji Indiju vide kao ključno buduće tržište.
Geopolitički kontekst: Alternativa Kini i SAD-u
Ovaj sporazum dolazi u trenutku kada se globalna trgovina sve više fragmentira, a geopolitičke tenzije oblikuju ekonomske odnose. I EU i Indija nastoje smanjiti zavisnost od Kine, ali i ublažiti rizike koji proizlaze iz nepredvidive trgovinske politike Sjedinjenih Američkih Država.
Za EU, Indija postaje ključni partner u strategiji diverzifikacije lanaca snabdijevanja, dok Indija jača svoju poziciju kao nezavisni globalni igrač između Zapada i Azije.
Zajedno, EU i Indija predstavljaju tržište od gotovo dvije milijarde ljudi i oko četvrtine globalnog BDP-a, što ovom sporazumu daje težinu koja daleko nadilazi klasičnu trgovinsku liberalizaciju.
Dug put do dogovora – i šta slijedi
Pregovori o sporazumu započeli su još 2007. godine, bili su prekinuti skoro deceniju, a obnovljeni tek 2022. godine. Njihov završetak smatra se velikim diplomatskim uspjehom za obje strane.
Ipak, sporazum još nije pravno obavezujući. Slijedi faza tzv. “pravnog čišćenja”, prevođenja na sve jezike EU te ratifikacije u Evropskom parlamentu, državama članicama i indijskim institucijama. Očekuje se da bi sporazum mogao stupiti na snagu tokom 2027. godine.
“Majka svih sporazuma” ne predstavlja samo trgovinski dogovor između dvije ekonomije, već signal dubokog preslagivanja globalnih ekonomskih odnosa – u kojem EU i Indija žele igrati centralnu ulogu.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba