Kineska ulaganja u infrastrukturu na Zapadnom Balkanu podstiču ionako proširenu korupciju u regionu, navodi se u najnovijoj analizi Institut za bezbjednosna istraživanja Evropske unije (EUISS).
Institut, sa sjedištem u Parizu, čije analize prate Evropska komisija i druga tijela Evropske unije, takvu tvrdnju potkrepljuje podacima da su dosadašnje kineske investicije u puteve i željeznice od 5,5 mlrd EUR došle u Makedoniju, Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru i Srbiju tako što su “kineske kompanije dobijale ugovore direktno od vlada, a ne preko tendera koji nalažu nadmetanje” više firmi, prenosi agencija Beta.
Zapadnobalkanske zemlje, kako se ukazuje, “često su morale da donose posebno uobličene zakone za kineske projekte da bi udovoljile zahtjevima Pekinga da se ugovori prave direktno s vladama, što stvara nejasne praznine i izuzetke u zakonima i odlaže usaglašavanje regiona sa pravilima i standardima EU”.
U prilog takvoj tvrdnji EUISS posebno navodi slučaj kineske investicije u autoput Kičevo-Ohrid i ocijenjuje da je tu utvrđen gubitak za makedonski budžet od 155 mil EUR i “otkriven skandal u koji su upleteni četvorica političara iz prethodne vlade, uključujući bivšeg premijera”.
– Mnoštvo je navoda širom regiona da su neki ugovori s kineskim kompanijama praćeni nezakonitim plaćanjima -stavlja do znanja Institut EU i predočava da “izostanak uvida u cjelokupan postupak sklapanja ugovora i nabavki pojačava takav utisak”.
– A kao ishod Kina učvršćuje ustaljeni način vođenja poslova iza zatvorenih vrata, podriva reforme koje sprovode vlade u regionu i doprinosi stvaranju “bijelih slonova” na Zapadnom Balkanu – napominju.
U analizi se primjećuje da su pri tome ograničeni javni uvid i izveštaji o poslovima, moguć je otud “državni upliv na sklapanje projekata umjesto ocjene o izvodljivosti… I tek kad skandal izbije na vidjelo, kao u Makedoniji, sve pojedinosti projekata finansiranih od Kine dolaze do javnosti”.
Institut za bezbjednosna istraživanja EU podvlači da “sve to dovodi do pogoršavanja već postojeće razmjere korupcije u regionu” i kaže da “Kina svakako nije jedina odgovorna za takvo stanje stvari i poslova, ali njeni projekti bitno tome doprinose”.
Poslije promjene vlade u Skoplju, podsjeća se u analizi, Ministarstvo transporta i komunikacija zaustavilo je radove na autoputu Kičevo-Ohrid, koje sa 373 miliona evra finansira Kina, zbog navoda o gubitku od 155 mil EUR za makedonski budžet.
Kineska Exim banka finansira sa 206 mil EUR i autoput Skoplje-Štip, “a ti projekti su stalno praćeni tvrdnjama o korupciji… Vodeća opoziciona stranka Socijaldemokratska unija Makedonije je 2017 objelodanila 38 video snimaka razgovora visoko rangiranih političara vladajućih stranaka koji su razgovarali o direktnim plaćanjima odabranih kineskih kompanija”.
U analizi EU se podvlači da je sve to istraživalo Specijalno javno tužilaštvo u Skoplju i najnovija otkrića Ministarstva transporta i komunikacija ukazuju na loše upravljanje ovim projektom, što je povećalo troškove za 120 mil EUR, kao i da je ugovor išao u prilog politički povezanim domaćim kooperantima”.
Kineska kompanija koja je dobila ugovore i izvodi radove u Makedoniji je Sinohydro, “jedna od mnogih na crnom spisku Svjetske banke”, napominje Institut EU i dodaje da “primjer Makedonije ukazuje na kineski model ulaganja u infrastrukturu na Zapadnom Balkanu i moguće je da skrene pažnju na slične probleme u koji se u budućnosti mogu pojaviti u zemljama gdje počinju kineski projekti”.
– Jasno je da se taj upliv brže širi tamo gdje na pravilima utemeljen poredak još nema čvrste osnove, a jačanje populističkih političara u regionu prirodno olakšava kineski upliv, dok lokalne vođe gledaju na Peking kao jednu od alternativa u odnosu na EU put osavremenjivanja državne uprave i javnog života – navodi se u analizi.
Beta
