U prvom polugodištu ove godine direktne strane investicije (DSI) iz Rusije u BiH imale su negativnu vrijednost od 25 miliona KM, što je nastavak trenda iz 2020. i 2021. godine, kada je BiH po ovom osnovu ostala bez 108 miliona KM vrijednih ruskih ulaganja.
Ekonomisti smatraju da podaci nisu iznenađujući i da je sukob Rusije i Ukrajine svakako doprinio neizvjesnosti kada su u pitanju ova ulaganja.
Ruska Federacija je 11. najveći investitor u BiH, a zaključno sa 2021. godinom ukupne direktne investicije iz najveće države svijeta iznosile su 457,9 miliona KM, što je 2,8 odsto iznosa od svih DSI koje su do 31. decembra prošle godine ušle u državu, a koje iznose 16,3 milijarde KM.
Međutim, u 2022. godini BiH nije imala investitorsku pomoć s ruske strane, što je “Nezavisnim novinama” potvrđeno i iz Agencije za unapređenje stranih investicija Bosne i Hercegovine (FIPA).
“Prema preliminarnim podacima Centralne banke BiH za period januar – jun 2022. godine (s procijenjenim zadržanim zaradama), direktne strane investicije iz Ruske Federacije su imale negativnu vrijednost i iznosile -25 miliona KM”, saopšteno je iz FIPA.
Prema istim podacima, koje je “Nezavisnim novinama” dostavila ova agencija, vidljivo je da su u posljednjih sedam godina DSI iz Rusije samo dva puta imale pozitivan bilans.
“Prema podacima Centralne banke BiH, priliv stranih ulaganja u BiH iz Rusije 2016. godine imao je negativnu vrijednost od -44 miliona KM. Gubici su zabilježeni i 2017, a iznosili su -7 miliona, 2018. i 2019. godina bile su izuzetno uspješne, a tada su DSI iznosile 143, odnosno 213 miliona KM. Već naredne godine ponovo imamo pad ulaganja od -14 miliona KM, a trend je nastavljen i 2021, kada je negativna vrijednost investicija iznosila -94 miliona KM”, navode iz FIPA i dodaju da se prema navedenim podacima može zaključiti da je u odnosu na prethodne godine ukupan iznos direktnih stranih investicija iz Rusije manji.
“Učešće ruskih investicija u ukupnom iznosu je bilo najveće u periodu 2009-2013, a najveći godišnji iznosi su registrovani u 2007, 2008. i 2019. godini”, kažu iz Agencije za unapređenje stranih investicija BiH.
Dragan Gligorić, profesor na Ekonomskom fakultetu u Banjaluci, ističe da ovi podaci uopšte nisu iznenađujući, s obzirom na to kakva je situacija u svijetu po pitanju odnosa s Rusijom, prvenstveno zbog rata u Ukrajini.
“Osim toga, u Evropi trenutno vladaju ogromni rizici u poslovanju pa kad se to sve spoji ovakav trend nije neočekivan. Brojne investicije koje se sprovode u BiH potencijalno su povezane sa saradnjom s firmama iz EU, a znamo da te firme imaju dosta problema u poslovanju, posebno kada je u pitanju energetika, a sve to je posljedica rata s Ukrajinom”, pojašnjava Gligorić za “Nezavisne novine” i podsjeća da se ne smije zaboraviti i da su brojne evropske države direktno poslovale i zavisile od saradnje s Rusijom i da su nakon sukoba i sankcija bile primorane tražiti alternativna poslovna tržišta.
Isto mišljene dijeli i profesor ekonomije Ermin Cero, koji za “Nezavisne novine” poručuje da iako se ruska ekonomija pokazala puno otpornijom kada su u pitanju sankcije, ipak se očekuje značajan pad BDP-a u 2022. godini i to od tri do pet odsto.
“Jedan od osnovnih razloga smanjenih investicija u BiH iz Rusije su sigurno smanjene mogućnosti i raspoloživost kapitala zbog troškova rata i borbe sa zapadnim sankcijama”, kaže Cero.
Međutim, ističe, ako se gledaju čisto ekonomski razlozi, i inflacija u BiH je značajno uticala na priliv ruskih investicija.
“Kada je BiH u pitanju, važno je istaći da je stopa inflacije ok 15 odsto i u takvim ekonomskim uslovima, iako veza između direktnih stranih investicija i inflacije nije baš u potpunosti jasna, teoretski gledano takva visoka stopa inflacije može uzrokovati umanjenje stranih investicija u ekonomiju i to ne samo ruskih, nego i investicija iz drugih zemalja”, naveo je Cero.
Njegove riječi potvrđuju preliminarni podaci Centralne banke BiH, prema kojima su sve direktne strane investicije u BiH u prvih šest mjeseci ove godine 512,4 miliona KM, što je za oko 250 miliona KM manje nego u istom periodu 2021. godine.
