- EIB Global je tokom 2023. godine investirao 1,2 milijarde eura na Zapadnom Balkanu, sa ciljem da mobiliše preko 6 milijardi eura novih investicija u regionu
- Ove investicije će ubrzati povezanost, energetsku tranziciju i rast malih i srednjih preduzeća (MSP), u skladu sa prioritetima EU
- Od 2010. godine EIB je u region investirala preko 10 milijardi eura kako bi pomogla u razvoju lokalnih privreda
EIB Global, finansijski ogranak Evropske investicione banke (EIB) za aktivnosti izvan Evropske unije, investirao je rekordne 1,2 milijarde eura širom Zapadnog Balkana 2023. godine (365 miliona eura više nego 2022). Investicije su namijenjene projektima održive i energetske tranzicije koji podržavaju pristupanje regiona Evropskoj Uniji (EU), ekonomske i klimatske ciljeve, kao i one u pogledu povezanosti.
„Finansijska sredstva potpisana su za projekte u okviru Ekonomsko-investicionog plana i inicijative Globalni izlaz, strateškog instrumenta EU za premošćavanje infrastrukturnih nedostataka i unaprjeđenje životnog standarda. U bliskoj saradnji sa Evropskom komisijom, drago nam je da smo mogli da obezbijedimo bespovratna sredstva u iznosu od čak 475 miliona eura u okviru Investicionog okvira za Zapadni Balkan i inicijative EIB za ekonomsku otpornost,” rekao je Kirijakos Kakuris, potprjedsednik EIB odgovoran za region.
Najveći dio sredstava (58%, 693 miliona eura) namijenjen je bezbjednijem, održivom saobraćaju, odnosno željezničkim prugama u Srbiji (sekcija Beograd–Niš) i Sjevernoj Makedoniji (Kriva Palanka–bugarska granica). Banka EU ugovorila je dodatno finansiranje za modernizaciju gradskog prevoza u Sarajevu i projekat rehabilitacije puteva i unaprjeđenja bezbjednosti saobraćaja u Srbiji. Za podršku malim i srednjim preduzećima (MSP) na Zapadnom Balkanu banka je izdvojila 275 miliona eura (23% ukupnog finansiranja u 2023. godini). Preostala sredstva će biti usmjerena za projekte u oblasti energetike, vodosnabdjevanja, zdravstva i obrazovanja.
„Zahvaljujući saradnji u okviru Tima Evropa sa našim partnerima na Zapadnom Balkanu, Evropskom komisijom i međunarodnim finansijskim institucijama, mogli smo maksimalno da iskoristimo savjetodavne i finansijske resurse u korist stanovnika regiona. Pozdravljamo pokretanje novog Razvojnog plana Komisije koji će ubrzati ključne reforme, donijeti veći ekonomski prosperitet, napredak u približavanju Evropskoj uniji i jačanje inicijativa poput zajedničkog regionalnog tržišta,” rekao je potpredsjednik Kakuris.
Pored finansiranja, Banka je obezbijedila tehničku savjetodavnu podršku za pripremu i sprovođenje projekta vodosnabdevanja u Tirani, kao i kreditnu liniju za klimatske projekte za male biznise u Sjevernoj Makedoniji. U okviru programa JASPERS koji finansira EU savjetodavna podrška za region će se utrostručiti, sa budžetom od 20 miliona eura za narednih šest godina.
Upravljanje pravičnom zelenom tranzicijom u regionu
U skladu sa klimatskim ciljevima EIB, 61% projekata ugovorenih za Zapadni Balkan prošle godine neposredno je doprinijelo klimatskom djelovanju i održivosti životne sredine. Banka EU je pokrenula nove projekte u oblastima obnovljive energije, energetske efikasnosti i održive energetske infrastrukture.
Na konferenciji o klimatskim promjenama COP28 EIB Global je predstavio novi pristup pravičnoj tranziciji i pravičnoj otpornosti s ciljem povećanja finansijske i savjetodavne usluge na globalnom nivou, koji će se najprije primijeniti i u Bosni i Hercegovini, Kosovu*, Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji. Banka se pridružila i potpisnicima Deklaracije o investicionoj platformi pravične tranzicije za Sjevernu Makedoniju, sa ciljem da se do 2030. godine mobiliše do tri milijarde eura kako bi se ubrzalo uvođenje 1,7 GW kapaciteta obnovljive energije.
Pristupačno i inovativno finansiranje za mala preduzeća
U saradnji sa komercijalnim bankama i nacionalnim institucijama, kao što je Razvojna banka Sjeverne Makedonije, EIB Global je obezbijedio 275 miliona eura u obliku povoljnih kredita za mala i srednja preduzeća kako bi im pomogao u proširenju poslovanja i otvaranju novih radnih mjesta, uz istovremeno poboljšanje njihovog društvenog i klimatskog uticaja. Neke kreditne linije uključuju i klimatske aktivnosti, podržavajući projekte u oblasti čiste energije u privatnom sektoru.
Za inovativnu kreditnu liniju sa pozitivnim društvenim uticajem pokrenutu 2020. godine u zemljama Zapadnog Balkana, banci EU je 2023. godine dodijeljena prestižna Uxolo nagrada. Taj zajam podstiče zapošljavanje mladih, rodnu ravnopravnost i socijalno inkluzivne prakse, sa finansijskim podsticajima za preduzeća koja ispune ciljeve u pogledu dugoročnog zapošljavanja.
Na kraju treba napomenuti da je Evropski investicioni fond (EIF), dio Grupacije EIB, počeo sa sprovođenjem Garantne linije za otpornost MSP u okviru WBEDIF programa, za koju se očekuje da će obezbijediti oko 700 miliona za male biznise u regionu. Grupacija EIB je do sada u privatni sektor na Zapadnom Balkanu investirala više od šest milijardi eura.
