Prevoznici iz više zemalja regiona danas započinju blokade teretnih prelaza prema EU, upozoravajući da stroga primjena šengenskih pravila za boravak vozača ozbiljno ugrožava izvoz i lance snabdijevanja.
Vijest o prevoznicima je trenutno najkritičnija tema za regionalnu ekonomiju jer direktno pogađa izvoz i lance snabdijevanja prema Evropskoj uniji. U koordiniranim protestima danas u podne trebalo bi učestvovati gotovo 75.000 kamiona iz četiri države.
Evo detalja o tome šta se tačno dešava danas, 26. januara:
Šta je uzrok pobune?
Glavni problem je pravilo “90/180 dana” u okviru Šengenskog sistema. Prema ovom pravilu, vozači iz zemalja koje nisu članice EU (BiH, Srbija, Crna Gora, Sjeverna Makedonija) mogu boraviti u Šengenskoj zoni maksimalno 90 dana u bilo kojem periodu od 180 dana.
-
Apsurd situacije: Profesionalni vozači se tretiraju kao turisti. Iako su na poslu, svaki njihov ulazak u EU se računa u tih 90 dana.
-
EES sistem (Sistem ulaska/izlaska): Digitalizacija granica sada omogućava precizno brojanje svakog sata boravka. Mnogi vozači su već “ispucali” svoje dane i više ne smiju preći granicu, a da ne rizikuju deportaciju.
Šta se dešava na granicama?
Danas od 12:00 sati započinje koordinisana blokada svih teretnih terminala na prelazima prema Hrvatskoj, Mađarskoj, Bugarskoj i Rumuniji.
-
Ko učestvuje: Prevoznici iz ranije spomenute četiri zemlje regiona.
-
Šta je blokirano: Isključivo teretni saobraćaj (uvoz i izvoz robe).
-
Ko može proći: Putnički automobili i autobusi prolaze normalno, kao i kamioni koji prevoze živu stoku, lijekove, humanitarnu pomoć ili opasne materije (eksplozive).
-
Posljedica: Ako se ne nađe rješenje (poput posebnih radnih viza ili izuzeća), procjenjuje se da će do aprila 2026. skoro trećina vozača iz našeg regiona ostati bez prava na ulazak u EU, što bi značilo potpuni kolaps izvoza.
Odgovor iz Brisela
Evropska komisija je svjesna problema, ali za sada tvrdi da su pravila Šengena “jasna i nepromijenjena”. Prevoznici traže da ih se tretira kao prekogranične radnike, a ne kao turiste.
Ova blokada je zamišljena kao pritisak na Brisel da hitno uvede “lex specialis” za vozače kamiona.
Preuzimanje teksta dozvoljeno uz obavezno navođenje izvora i postavljanje linka ka originalnom tekstu na BiznisInfo.ba